Witam,
tak jak obiecywałem, czas zacząć upubliczniać skomplikowane historie niektórych parafii:)

Podstawą dzisiejszego posta nt. parafii w Szczutowie będzie książka wydana w Płocku w 1909r., pt. Szkic monograficzny kościołów dekanatu rypińskiego diecezji płockiej, autorstwa ks. W.Załuskiego.

str.51
[...] Pierwotna erekcja parafii i kościoła zaginęła. To tylko jest pewnem, że do r. 1781 Szczutowo stanowiło oddzielną parafię, następnie było filą parafii Gójskiej do 1905 r. W tym bowiem roku ks. bp Jerzy Szembek na nowo podniósł ją do godności parafii samodzielnej i obsadził proboszczem, przenosząc etat z Czarni do Szczutowa. Parafia szczutowska liczy 2320 dusz, ma glebę piaszczystą, na której dwa duże jeziora i lasy; okalają tę parafię sąsiadki: łukomska, skrwileńska, rypińska i gójska[...}

Z korespondencji portalowej wiem również, że niewielu korespondentów wiedziało o istnieniu kaplicy św.Wawrzyńca - filii parafii szczutowskiej.

str.51
Kaplica św. Wawrzyńca w guberni Płockiej, powiecie rypińskim, parafii
Szczutowo, na wschodnim krańcu jeziora Orszulewo. które zewsząd otacza las
sosnowy, a brzegi obficie zarosłe trzciną, dające schronienie gromadom wodnego ptactwa. To jezioro łączy się za pośrednictwa naturalnego kanału
z mniejszem jeziorem Szczutowo, kędy stoi kościół parafialny szczutowski.
Stara drewniana kapliczka św. Wawrzyńca urozmaica jednostajność pięknego,
lecz dzikiego widoku lesistych i górzystych wybrzeży jeziora orszulewskiego,
oraz płaskich, bezleśnych i bagnistych wybrzeży jeziora bliźnieńskiego, między któremi wije się szosa z Sierpca do Rypina, a tuż przy niej -owa kapliczka, nieco na wzgórzu, wystawiona w 17 20 roku, jak wskazuje napis na belku—nadedrzwiami, wiodącymi do zakrystii.
Pobożność dawnych właścicieli wsi Blizno erygowała tę kapliczkę dla
pustelników, którzy, mając sobie przy tem nadany domek, z przyległą łączką
i ogrodem, bogobojnie prowadzili tu życie. Strzegli przy tem kaplicy, aby
nie stała się łupem występnych ludzi. Tyle „Księga Wizyt" parafii Gójsk,
z 1842 r. o tym kościołku.
Kaplica—pobudowana w „zrąb",—ściany na zewnątrz są oszalowane deskami sosnowemi; dach jest zwykły, średniej wysokości, drobnym kleńcem kryty, zakończony zwykłym trójkątem. Okap ledwie na pół łokcia wystaje, podbity balem wydrążonym. Na środku dachu sygnaturkowa wieżyczka, w kwadrat, prosta, której szpiczasty daszek pokrywa blacha, zakończona krzyżykiem.
W sygnaturce mały dzwonek. Dwa kwadratowe okna z prawego boku rzucają światło do wnętrza kaplicy i jedno małe nade drzwiami frontowemi. Z lewej strony przybudowana mała zakrystja o malutkiem okienku, dokąd wejście
ze środka kaplicy. Ramy okien z drzewa, szyby zwykłe.
Wejść ma dwa:—frontowemi drzwiami jedno i z lewego boku drugie.
Podłoga równa z otaczającym gruntem. Sufit z desek—równy, podłoga z desek, nawa jedna i jedyny, najprostszej konstrukcji ołtarz, w którym mały obrazek św. Wawrzyńca, na płótnie, nie artystyczny. Ściany i sufit pobielone wapnem. Malutki chórek przy drzwiach frontowych, z dezelowanym organkiem, kilka bezwartościowych obrazów na ścianach —oto całe bogactwo tej ubożuchnej kaplicy. Na 10 sierpnia licznie się tu lud zbiera z okolicy, na odpust św. Wawrzyńca, gdzie odprawia się nabożeństwo przy zebraniu kilkunastu kapłanów, a kazanie głosi się na cmentarzu, dawniej we drzwiach. Parkan z desek otacza tę kaplicę, ocienioną kilkoma staremi brzozami i lipami,
a ogródek i domek, dawnych pustelników, zamieszkuje dymisjowany wachmistrz,
jako właściciel!
* *
W ogrodzie owocowym w Woli, należącej niegdyś do Waśniewskich-obecnie do żyda, w obrębie parafii szczutowskiej, jest mała drzewiana kapliczka, dziś podobno obrócona na skład rupieci gospodarskich.


W tej samej książce w jej części dotyczącej parafii w Gójsku istnieje również info. nt. utworzenia samodzielnej parafii szczutowskiej.

str.11
[...]Starożytna ta wioska, jak i cała parafia gójska, licząca obecnie 3,700
dusz. pod odłączeniu od niej w 1903 r. filji Szczutowo rozłożona jest pośród
piasków, w części zupełnie nieurodzajnych, śród oparzelisk, zarośli, torfowisk, w małej tylko cząstce—gleba dobra tak żytnia, jak i pszenna. Naokoło niby wieńcem otaczają tę parafję lasy: rządowe, żydowskie, skępskie. Ludność niezamożna, bezlitośnie gnębiona serwitutami i ręką żydowską. Kilka wsi jest tu zupełnie prusko luterańskich, domy żydowskie, prócz Gójska i Blinna [...]

Nie znam dokładnej historii Gójska, ale na podstawie informacji zawartych w cytowanej książce podejrzewam, że utworzenie samodzielnej parafii szczutowskiej mogło mieć związek rozbiórką starego kościoła w Gójsku w październiku 1903r. Kościół drewniany zbudowany w 1783 r. popadł w ruinę, runęła wieża, dachy zaciekały, a sufity zgniły. Kościół rozebrano, część drzewa zużyto na elementy drewniane nowego (futryny, konstrukcja dachu i wież), który powstawał w przeciągu 3 lat 1903-1906.

Zachęcam do uzupełniania historii parafii szczutowskiej.

pozdrawiam
Darek

Witam,

pozyskałem nowe info., które "stawiają na głowie" dotychczasowe ustalenia w sprawie historii parafii w Szczutowie.

Jak się okazuje, na naszym terenie istniały dwie parafie z lokalizacją w miejscowościach o nazwie Szczutowo!

Pierwsza, o której była mowa w pierwszym poście, czyli w Szczutowie, aktualnej w gminie o tej samej nazwie, w obecnym powiecie sierpeckim.

I jest druga samodzielna parafia (wnioskuję, że jak samodzielna to zapewne istniały księgi metrykalne) w Szczutowie, w obecnej gm.Górzno, w powiecie brodnickim.

cyt. Szkic monograficzny kościołów dekanatu rypińskiego, wyd. 1909r.

[...] Kościół w Szczutowie— filja parafji Świedziebieńskiej.
Szczutowo z osadą Cienlcusz, powiat rypiński, gmina Dzierzno, parafja
Świedziebnia, odległe o 18 wiorst od Rypina; tuż prawie przy granicy pruskiej, o 40-tu prawie kolonjach, leży w ziemi urodzajnej, pagórkami pokrytej, stanowiło jeszcze w roku 1827 oddzielną parafję Szczutowo. Osada zaś Cienkusz powstała z osad uwłaszczonych. Tak Szczutowo, jak i Cienkusz w r. 1789—własność biskupa płockiego; probostwo miało tu około 5 włók ziemi. Wszystko to znikło przy konfiskacie przez rząd majątków kościelnych, pozostał tylko ubogi kościołek, jako pomnik świetniejszej przeszłości i niezależności, a dziś nędzy i opuszczenia![...]

Historia parafii w Górznie, wyd. 1928r.

[...]Granica polityczna, wytknięta w pierwszym rozbiorze Polski, przecięła parafję górzeńską na dwie części, z których jedna z Szczutowem pozostała przy Polsce i weszła w skład parafji Świedziebnia, druga z Górznem natomiast przeszła pod rządy pruskie. Mimo to zależność Górzna od Płocka trwała nadal z tem jednem ograniczeniem, że z poręki biskupa płockiego wykonywał władzę zwierzchnią nad Górznem uznany przez rząd pruski oficjał górzeński,rezydujący w Osieku [...]

Coś tu mi nie gra?

Rozwijając powyższy temat nie będę ukrywał, że mam w tym własny interes genealogiczny, po prostu trafił mi się poprzednik zamieszkały w Szczutowie na przełomie XVIII/XIX w.

Tak sobie dywaguję, że jak odpada (po sprawdzeniu) Szczutowo nr 1 (Gójsk), to może wchodzi w rachubę Szczutowo nr 2.
Zamierzam ruszyć w kierunku parafii Górzno (AD Toruń), parafii Świedziebnia (AD Płock). A może zachowały się w AD Płock archiwalia samodzielnej parafii w Szczutowie, tym w pobliżu Górzna?
Czy posiadacie jakiekolwiek informacje w omawianym temacie? Każda podpowiedź będzie cenna:)

pozdrawiam
Darek

My grandmother Rozalia Przedzienkowskia od domu Błażejewska comes from the village of Szczutowo. She had two brothers Stanley and Jan. I found the record of their birth using the birth records from Szczutowo. Jan's was not available. Also found her parents Jan and Mariann od domu Benca , I still have family in Swiedziebnia, Okalewo, Gorzno and Zatorowizna. I am still looking for the actual birth records for these family members. If you know where they can be accessed please let me know. i.e. akt urodzin itd.
Pozdrawiam
Kuba

Hi, Kuba

When your great-grandparents lived in Świedziebnia and Szczutowo?
Give approximate year.

Kind regards,
Darek