Gru-29-10 11:29:50

Nowy Rok

Wg ksiązki p.Teresy Karwickiej :"Kultura ludowa Ziemi Dobrzyńskiej":
Oprócz wróżb istniał zwyczaj robienia w ten wieczór psot sąsiadom,np.przewracanie bram,wyciąganie wozów na rozstajne drogi lub na dach,wciąganie na stóg żniwiarki,podpieranie od wewnątrz drzwi,tak,że rano mieszkańcy nie mogli wyjść,smarowanie okien popiołem i nieczystościami,zatykanie kominów.W niektórych wsiach można go spotkać jeszcze dziś /Mazowsze,Rogowo/,choć jest on już w zaniku,ponieważ ludzie dzisiaj "są bardziej obrażliwi,nie znają się na żartach i zaraz się prawują". We wsiach dworskich chodzili w Nowy Rok rano fornale i "pękali" /strzelali/ z batów,specjalnie na ten cel przygotowanych.Dwóch z nich wchodziło do domu i składało życzenia,a pozostali prze domem "pękali".Rozpoczynali od dworu ,potem szli na wieś.Dostawali od każdego kieliszek wódki,przekąskę i parę złotych.Z zebranych pieniędzy urządzali potem zabawę.W Wiosce koło Skępego fornale nie chodzili po wsi.Szli tylko do dziedzica,rządcy,rzemieślników dworskich a następnie do Wymyślina-dodoktora,księdza,organisty.We wiosce Rojewo,o przewadze drobnej szlachty,zamiast strzelania z batów,o 12 w nocy przed każdym domem grała orkiestra strażacka,zaczynając od domu sołtysa.Te wszystkie zwyczaje związane z hałasem wywodzą się z prastarych praktyk magicznych,mających na celu odpędzenie złych mocy,które w tę noc miały być szczególnie aktywne.
W półnonej części ziemi dobrzyńskiej gospodyni piekła na Nowy Rok figurki z ciasta.Zabaw sylwestrowych dawniej nie urządzano.Zaczęto organizować je dopiero po 1945 roku.Wierzono,że co kto robi na Nowy Rok, to samo będzie robić przez cały rok.Jest to wierzenie szeroko znane w całej Polsce.

joannakov

Gru-29-10 11:54:23

Re: Nowy Rok

Kolędnicy ,herody.
Urozmaicenie i rozrywkę w okresie od Bożego Narodzenia do Trzech Króli dostarczały grypy kolędników i "herodów".Jedni z nich przebierali się za postaci z jasełek-Heroda,diabła,śmierć,inii chodzili z szopką i z gwiazdą.Z szopką zrobioną z drewna chodzili przeważnie ludzie starsi,zazwyczaj dwóch mężczyzn,czasem tylko jeden.Odgrywali oni przedstawienie za pomocą drewnianych kukiełek.Przedstawienie takie było płatne z góry.Często szopkarze ci pochodzili z miast, np.ze Starorypina,a nawet do Zbójna przychodził szopkarz z Rypina jeszcze parę lat temu.Również w Rogowie koło Rypina jeszcze po 1945 r,pojawiał się szopkarz.Od szopek z ruchomymi lalkami należy odróżnić szopki wyklejane z papieru,z figurkami umocowanymi na stałe,wyciętymi również z papieru.Z szopkami takimi chodziły małe dzieci,często miały one również gwiazdę z kolorowych papierów.Dzieci te nie odgrywały przedstawień,tylko śpiewały kolędy. "Herody" chodziły zazwyczaj od Trzech Króli do końca karnawału.Zwyczaj ten w wielu wsiach zaginął stosunkowo niedawno,już po 1945r.,a w niektórych nawet przetrwał do dziś.Za "herodów" przebierali się przeważnie chłopcy kilkunastoletni,ale czasem byli to kawalerowie powyżej dwudziestu lat,a nawet starsi mężczyżni.Przebierali się z akróla Heroda,marszałka,anioła,diabła i śmierć z kosą.Po spytaniu w każdym domu o pozwolenie wejścia odgrywali przedstawienie jasełkowe,za które otrzymywali pieniądze.Jest rzeczą znamienną,że "herody" chodziły zwykle do innych wsi,a nie występowały w swojej.W Rypińskiem /Rogowo/ chodzili też kolędnicy-młodzi chłopcy z obręczą drewnianą,przybraną kwiatkami z bibuły.

Trzech Króli
Ze świętem Trzech Króli wiązało się święcenie wody i kredy w kościele.Na drzwiach domu i stodoły pisano pierwsze litery imion Trzech Króli i rysowano kredą znak krzyża,by diabeł nie miał dostępu...Święcono również kadzidło z jałowca i żywicy.Kadzidła tego używano póżniej do okadzania krów.Okadzano nim również dawniej mieszkanie w dniu Trzech Króli /St.Skudzawy/.Wodę święconą chowano,by ksiądz poświęcił nią domostwo,gdy przyjdzie z kolędą.Pokrapiano nią również obejście w ciągu roku w czasie burzy.cd.

joannakov